این سایت در حال حاضر پشتیبانی نمی شود و امکان دارد داده های نشریات بروز نباشند
نشریه هنرهای صناعی ایران، جلد ۱، شماره ۱، صفحات ۵-۲۰
عنوان فارسی مطالعۀ شیوۀ ساخت و اجرای تزیینات برجسته و زراندود در سفال مینایی دوران میانی اسلامی در ایران
چکیده فارسی مقاله سفال مینایی به گروهی از سرامیک، با نقاشی رولعابی و تزیینات پیکره ای، هندسی و گیاهی اشاره دارد که در بسیاری موارد به کتیبه های نسخ متمایل به رقاع و کوفی مزین بوده و گاهی با تزیینات برجسته کاری و طلایی آراسته شده است.  با استناد به سفا ل های مینایی کتیبه دار، سفال مینایی در دورۀ بسیار کوتاهی(در حدود شصت سال) در ایران رواج داشته و سپس از بین رفته است. با توجه به اهمیتی که شناخت تکنولوژی های فرامو ش شده در هویت بخشی به فرهنگ و تمدن یک سرزمین دارد، مطالعه در شیوۀ ساخت و تزیینات این گونه هنرهای فرامو ش شده، به گونه ای حفاظت از آن  به عنوان اثری ناملموس محسوب می شود. در این پژوهش، شناخت فناوری برخی تزیینات روی سفال مینایی از جمله برجسته کاری و زراندود، مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش مبتنی بر شیوۀ تجربی تحلیلی است که با استفاده از اسناد و منابع کتابخانه ای و مطالعات دستگاهی، روی سفا ل های مینایی انجام شده است. با کمک مطالعات دستگاهی و آزمایشگاهی، گسترۀ دانش فناوری مربوط به تزیینات سفال مینایی، از لحاظ ساختار شیمیایی و میکروسکوپی مورد توجه قرار گرفته است. مطالعات تکمیلی، بررسی سند مکتوب عرایس الجواهر و نفایس الاطایب نوشتۀ ابوالقاسم عبدالله بن محمد بن علی بن ابی طاهر را شامل می شود. نتیجۀ نهایی نیز از مقایسۀ داده های تکنولوژی و مستندات ابوالقاسم به دست آمده است. نتایج نشان می دهد که به منظور برجسته کردن سطح در سفال مینایی، از دوغاب تشکیل شده از گل بدنه که میزان اکسید سرب بیشتری نسبت به ترکیبات بدنه دارد، استفاده شده است.  بخش برجسته روی لعاب زمینه اجرا شده و سپس روی آن مجددا لعاب زده شده است. نتایج همچنین همسویی داد ه ها را با متن رسالۀ وی تأیید می کند و نشان می دهد که در شیوۀ زراندود، از طلای به صورت ورق استفاده شده که با کمک یک چسب آلی چسبانیده شده است. در مرحلۀ نهایی، ورق طلا  طی یک عملیات حرارتی، روی سطح تثبیت شده است. بر اساس یافته های مزبور در بخش انتهایی پژوهش، به صورت تجربی، ورق طلا روی سطح لعاب چسبانیده و با کمک حرارت روی لعاب تثبیت شد.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله
عنوان انگلیسی A Technological Study of Making and Executing Raised and Gilded Ornaments on Mina’i Wares from the Medieval Islamic Period in Iran
چکیده انگلیسی مقاله Enamel-painted ceramic from the medieval Persia (so-called haft rang/ mina'i ware) refers to a group of Islamic ceramics believed to have originated at late Seljuk and early Kharazmshahid dynasty (1179-1219 A.D.) in Iran. These wares characterized by stonepaste body and polychrome overglazes which represent. mina'i ceramic is one of the most important types of Islamic ceramic productions and identified by stonepaste body and multicolored polychrome over-glazes which represent figural, geometric and floral designs as well as calligraphic inscriptions. Additionally, mina'i wares are in some cases enlightened as applied relief and gilded surface. The style can be found in numerous forms including bowls, ewers, cups, beakers, jugs, inkstands and tiles. They are often referred to as "Haft-Rang" (seven-color) ceramics due to their polychromic character. The colors were red, brown, cobalt blue, green, black, white and gold. It was believed, until quite recently, that one of these seven colors, namely cobalt blue, was painted not over, but in the glaze, and all the others were painted over. Suggested production centers for mina'i are Sava, Rayy and Kashan. While stylistic arguments have attributed the classification of objects to each of these sites, there is little archaeological evidence to support any of the claims. It has been argued that their style and imagery are reflected from Islamic manuscripts and wall paintings. Mina'i wares are very interesting to research not only in term of ceramic history and painting, but in Islamic ceramic technology. Much of our current understanding of mina'i techniques, and of medieval Islamic ceramic technology in general, comes from the only known treatise was written in 1301 A.D (700 A.H) by Abul'-Qasim Kashani. It is said that the "seven-colored technology passed into oblivion" by the time of the treatise. The study focuses on literature review and on observing the visual samples. Here four pieces of mina'i ware were sampled from Rayy and Alamut castle in Iran, which has been investigated through surface analytical techniques such as scanning electron microscopy complemented with energy dispersive X-ray spectrometers (SEM-EDX) and particle induced X-ray emission (micro-PIXE) and micro-RBS to characterize and identify the applied relief layers and gilding surfaces. This research focuses on defining the compositions of these surfaces. Interpretation through analytical methods allows obtaining more information about the historical methods and several layers that show technological evidence of overglaze method in mediaeval Persia. This paper focuses on defining the elemental composition of gold findings and relief in order to identify gilding process and the gold/ceramic adhesion mechanism. The results support that gilding decoration was using both mechanical as well as thermal process for adhesion mechanisms between gold leaf and its substrate. The other result suggests that reliefs were added over the base glaze layer to be observed between the body and the applied relief.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله
نویسندگان مقاله
نشانی اینترنتی http://hsi.kashanu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-36-3&slc_lang=fa&sid=1
فایل مقاله اشکال در دسترسی به فایل - ./files/site1/rds_journals/1991/article-1991-644581.pdf
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده تخصصی
نوع مقاله منتشر شده پژوهشی
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات