این سایت در حال حاضر پشتیبانی نمی شود و امکان دارد داده های نشریات بروز نباشند
نشریه کاشان شناسی، جلد ۱۴، شماره ۲، صفحات ۳-۲۴
عنوان فارسی دو رویکرد مذهبی غالی و معتدل بر دو لوح کاشی صفوی مسجدجامع کوهپایه
چکیده فارسی مقاله تهیۀ دو لوح کاشی یادمان در اوایل دورۀ صفوی برای یک منبر کاشی‌کاری‌شده در مسجدجامع کوهپایه، شهری کوچک در نزدیکی اصفهان، سؤالات و ابهاماتی ایجاد کرده است. یکی از این کاشی‌ها از نوع زرین‌فام است که در محرم سال 935 هجری در شهر کاشان و دیگری کاشی آبی و سفید که هشت ماه بعد در رمضان همان سال در شهر قمشه تولید شده است. محتوای کاشی اول مبین تشیع غالی و دومی مبین گرایش معتدل اسلامی دربارۀ امام علی(ع) و آل پیامبر(ص) است. این مقاله در صدد است ضمن معرفی عناصر معماری و هنری مسجدجامع کوهپایه، بر پایۀ بررسی میدانی، محتوای کاشی‌ها را که در منبر و محراب این بنا نصب شده، بازخوانی نموده و با تحلیل اوضاع فرهنگی و مذهبی مرکز ایران در دوره شاه‌طهماسب، دربارۀ علت ساخت دو کاشی یادمان برای منبری واحد، نظریه‌ای جدید مطرح کند. نتایج این مقاله نشان می‌دهد که علت اصلی سفارش کاشی دوم، نگرانی سفارش‌دهنده از عبارت «هو العلی الاعلی» در صدر لوح زرین‌فام کاشان است که به‌دلیل کاربرد آن برای امام علی(ع) و برخی رهبران جنبش حروفیه، شعاری تند و غیرمتشرعانه تلقی می‌شد. لذا در شهر کوهپایه که یکی از مراکز نقطویه بود و برخی از بزرگان آن مانند ابوالقاسم امری بدین اتهام نابینا شدند، بانی منبر، حاج اسکندر به سفارش کاشی دیگری با محتوایی معتدل مبادرت می‌ورزد. همچنین این دو کاشی مناسبات صنعتی و هنری شهرهای کاشان، قمشه و کوهپایه و به‌طور کلی مرکز ایران را نشان می‌دهند که متأثر از عقاید شیعی آن دوران است.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله مسجدجامع کوهپایه، منبر کاشی‌کاری، کاشی زرین‌فام کاشان، کاشی سفید و آبی، دورۀ صفوی، نقطویه،
عنوان انگلیسی An Investigation of Two Safavid Tiles in the Jami’ Mosque in Kouhpayeh adopting Extremist and Moderate Religious Approaches
چکیده انگلیسی مقاله The preparation of two memorial tiles in the early Safavid era for a tiled minbar in the Jami’ Mosque in Kuhpayeh, a small town near Isfahan, has raised questions and leads into ambiguities. One of these tiles is a lustre ceramic plaque which was produced in Muharram 935/September in 1528 in Kashan; the other is a blue-and-white tile that was produced eight months later in Ramadan in 1528in Qomsheh. The content of the first tile depicts radical (Ghulat) Shiism, and the second indicates a moderate Islamic tendency about Ali ibn Abi Talib and the Prophet’s Houshold. This article through an introduction of architectural and artistic elements of the Jami’ Mosque of Kuhpayeh, based on a field study, seeks to analyze the content of the tiles installed in the minbar and mihrab of the mosque. Based on the cultural and religious setting of central Iran during the reign of Shah Tahmasb, this paper proposes a new theory about the reason for the preparation of two memorial tiles for a single minbar. The findings show that the main reason for ordering the second tile is the customer’s anxiety about the phrase “Hu al-A’li al-a’la” --used for Imam Ali and some leaders of the Hurufi movement-- at the top of Kashan’s lustre tile Since it was considered an extremist and illegitimate slogan. Therefore, in Kuhpayeh, which was one of the Nuqtavi centers, and some of its elders such as Abu al-Qasim Amri were blinded by this accusation, the patron of the minbar, Haj Iskandar, ordered another tile with a moderate content. Also, these two tiles reveal the industrial and artistic relations of several cities such as Kashan, Qomsheh, and Kuhpayeh in the center of Iran that are influenced by Shiite beliefs of that time.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله مسجدجامع کوهپایه, منبر کاشی‌کاری, کاشی زرین‌فام کاشان, کاشی سفید و آبی, دورۀ صفوی, نقطویه
نویسندگان مقاله محمد مشهدی نوش آبادی |
دانشیار گروه ادیان و فلسفه، دانشکده ادبیات دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

محمدرضا غیاثیان |
استادیار گروه مطالعات عالی هنر، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

نشانی اینترنتی https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_111622_6fdfcdf6a15a8c0a6cf2214f10c4bc93.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات