این سایت در حال حاضر پشتیبانی نمی شود و امکان دارد داده های نشریات بروز نباشند
مطالعات معماری ایران، جلد ۵، شماره ۹، صفحات ۴۷-۶۵
عنوان فارسی خوون‌چینی، تکامل و تناسب ابعاد آجر در نماسازی‌های آثار معماری دزفول
چکیده فارسی مقاله معماری هنری است که در اثر تکامل تجربیات استادان دوره‌های مختلف تاریخ همواره غنی‌تر شده است. آثار معماری بناها در شهرهای تاریخی ایران که متناسب با اوضاع اقلیمی، فرهنگی و بومی آن مناطق، صورت‌های متنوع و بدیعی را به خود گرفته‌اند، بهترین نوع این مدعا هستند. بافت قدیم دزفول نیز در این زمره قرار دارد. عنصر اصلی مصالح ساختمانی کالبد قدیمی این شهر آجر است. استفاده از آجر در این بافت منحصر به جداره‌ها و معابر در درون بافت نیست، بلکه همۀ اجزای سازه تا تزیینات بناهای بافت را در بر می‌گیرد. مهارت معماران و استادان سازندۀ بافت این شهر در خلق ترکیب‌های تزیینی بسیاری از اجزای آجر با ضخامت دوونیم سانتی‌متر تا چهار سانتی‌متر، بافت شهری منحصر به خود و با گونه‌های بسیار متنوعی از نقش‌های هندسی آجر (خوون‌چینی) را ایجاد نموده است. به بیانی دیگر خوون‌چینی نقوش تزیینی با آجر است که به‌صورت خفته و رفته و چلیپایی غالباً در ورودی و نماهای خانه‌های دزفول در بافت قدیم دیده می‌شود. تاکنون کتاب‌ها و مقالات بسیاری دربارۀ تزئینات آجری یا ترکیب آن با سایر عناصر در شهرهای مختلف در معماری ایران ارائه شده است. لیکن سهم آجرکاری دزفول در این حوزۀ مطالعاتی بسیار ناچیز و در حد گزارش‌های بسیار کوتاه است. این پژوهش با هدف مستندسازی و معرفی گونه‌های نقوش آجری‌ـ بافت دزفول‌ـ با توجه به گستردگی کاربرد آن‌ها در داخل بناهای مسکونی، سردرها و گاهی در جدارۀ معابر ارائه شده است. مستندسازی با استفاده از منابع و اسناد کتابخانه‌ای و همچنین مطالعات میدانی نگارندگان به روش توصیفی‌تحلیلی تکمیل گردیده است. در این تحقیق با استناد به 65 نقش تزیینی آجر با خوون‌چینی متمرکز، به گونه‌شناسی نقش‌های آجری براساس تعداد اجزای تکرارشدۀ آن پرداخته شده است. شناسایی پرکارترین تزیین آجری به‌لحاظ تعداد اجزای تشکیل‌دهنده از نتایج آفرینش همۀ نقوش بر زمینۀ شطرنجی و مربع قناس با زاویۀ چرخش 45 درجه می‌باشند. همچنین وحدت و انسجام بین نقوش به نحوی است که تمام کتیبه یک کل واحد را تشکیل می‌دهد و تفکیک اجزای آن غیرممکن می‌گردد.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله دزفول، آجر، بافت قدیم، نقوش هندسی، خوون‌چینی،
عنوان انگلیسی The ‘Khovon’ Decorative Brickwork Technique in Architecture of Dezful
چکیده انگلیسی مقاله Architecture is an art, which has always been enriched by the cumulative experiences of people in different ages. The historical and traditional urban fabric after a long passage of time some has possessed a balance that in the best way responds to the climatic and cultural circumstances. The rich urban fabric of Dezful City is no exemption and its Brick Architecture is an outstanding feature of its harmonious urban form. The practice of brick in Iranian Architecture has been the topic of many books, articles, however the share of Dezful’s unique brick architecture has been very limited. This study aims to document and examine brickwork typologies in Dezful urban fabric applied in residential buildings, facades and occasionally wall linings of passages. This documentation has been accomplished using descriptive-analytical method compared with written resources and library documents and field studies. In this study, based upon evidences from 65 decorative inscriptions of ‘Khovon’ brickwork technique, attempted to categorize their typologies with respect to the geometry and configurations of recurrent patterns. identification of these complex brickwork decorations with respect to the number of their components, are among the outcomes of surveying and drawing all observed inscriptions on checkered and angular squares of 45 degrees rotations. In addition, the unity and coherence of these brick patterns form a unique type of brick cornice that is very difficult to take them apart both structurally and perceptually.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله دزفول, آجر, بافت قدیم, نقوش هندسی, خوون‌چینی
نویسندگان مقاله مجتبی زرگرزاده دزفولی |
دانشکده فنی و مهندسی

کیانوش لاری بقال |
دانشکده فنی و مهندسی

نجمه سالاری‌نسب |
دانشکده فنی و مهندسی

مهناز بابایی‌مراد |
دانشکده فنی و مهندسی

نشانی اینترنتی https://jias.kashanu.ac.ir/article_111758_354ee4a73892c3416e0999017a1042a9.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات