این سایت در حال حاضر پشتیبانی نمی شود و امکان دارد داده های نشریات بروز نباشند
مطالعات معماری ایران، جلد ۶، شماره ۱۱، صفحات ۶۳-۸۴
عنوان فارسی تأملی در مفهوم و ارزش خلاقیت: ارزش خلاقانۀ معماری مبتنی‌بر الگو (مقایسۀ چارچوب ارزشی سنتی، معاصر و اسلامی)
چکیده فارسی مقاله امروزه خلاقیت مفهومی است که برخورداری از آن، به‌نوعی مرادف ارزشمندی شخص و عمل او شمرده می‌شود. این مفهوم ازآن‌رو که در حوزۀ ادبیات آموزشی و حرفه‌ای معماری بسیار موردتوجه بوده و جایگاه ویژه‌ای دارد، نه‌تنها زمینه برای تأمل در آن می‌گستراند، بلکه ضرورت بازاندیشی «معنا»ی آفرینش را هم ایجاد می‌کند. چنین وضعیتی در معماری پیش از مدرن مطرح نبوده است، لذا این سؤال اساسی طرح می‌شود که آیا عمل خلاقانه فی‌نفسه واجد ارزش است و اگر نیست، چه چیزی و چگونه آن را واجد ارزش می‌کند، با کدام مبانی سنجیده و در چه زمینه‌هایی و با چه حدودی تأیید یا نفی می‌شود؟ روش تحقیق براساس راهبرد تفسیری، به‌همراه استدلال منطقی و بهره‌گیری از مدل‌سازی مفهومی بوده است؛ به‌این‌ترتیب، یک ساختار نظری سه وجهی در نظر گرفته شده است. در وجه اول، بحث خلاقیت از دو منظر علمی و فلسفی ِسنت‌گرا و نوگرا تبیین شده‌ است؛ وجه دوم دو مبحث «مفهوم» و «ارزش» خلاقیت را پوشش می‌دهد؛ وجه سوم مربوط است به نسبت موضوع با دو نوع از معماریِ «الگومدار» و «بدون الگو». درنتیجه و در تطبیق دو نگرش علمی و فلسفی مفهوم خلاقیت، ادعای منشأ «هیچ» برای خلاقیت، بر پایۀ ادبیات موجود، هم در نگرش سنتی و هم در رویکرد مدرن رد شده یا حداقل موردتردید واقع می‌گردد؛ درنتیجه، خلاقیت همواره مبتنی‌بر الگوست؛ اما تفاوت کار، صرفاً از محل «الگوپذیری صریح و آشنا» و «الگوپذیری غیرصریح و ناآشنا» یا «زمینه‌گرا بودن» و «زمینه‌گرا نبودن» الگوها قابل‌طرح است؛ که این موضوع در بررسی نمونۀ موردی طرح‌های توسعۀ سنتی و مدرن مجموعه حرم حضرت معصومه(س) در قم مورد تحلیل و تبیین قرار گرفته است. درنهایت و پس از مقایسۀ ارزش عمل خلاقانۀ قیاسی و استقرایی از دو منظر معاصر و اسلامی، این نتیجه حاصل شد که ماهیت خلاقیت از دیدگاه مدرن و سنتی تفاوت ماهوی باهم ندارد، بلکه موضوع اساسی باید مربوط به ارزش‌ها باشد و اینکه هریک، کدام وجه خلاقیت (صراحت الگویی یا پنهان‌کردن الگو) را ترجیح می‌دهند؛ بررسی انتهای مقاله از منظر اسلامی، وجه نخست‌ـ صراحت الگویی‌ـ را به‌وضوح واجد ارزش بیشتر نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله خلاقیت، ارزش، معماری الگویی، حل مسئلۀ معماری، محاکات، صناعت، حرم حضرت معصومه(س)،
عنوان انگلیسی The Rethinking of Ontological and Ethical Aspects of Creativity: the Creative Value of Precedent-Based Architecture
چکیده انگلیسی مقاله Creativity is a concept that is counted nowadays as a person’s most valuable characteristics. It is highly important in the literature of architectural education and the profession. Its normative place in architectural design makes it an essential subject of study. The “meaning” of this concept is put into question in this paper due to its source of normative value. The research method is a theoretical debate based on an interpretive strategy in conjunction with rational reasoning and conceptual modeling. A three-dimensional model is introduced to present all logical aspects of a comparative study of creativity within modern and traditional philosophical stances. In the two other dimensions, the “ontological” and “ethical” aspects of creativity are studied, as well as the “precedent-based” vs. “non-precedent-based” architecture. The ontological study refuted, or at least, questioned the claim that there is some phenomenon as creatio ex nihilo (creation from nothing), which is valid in both traditional as well as modern stances. Therefore, creativity always incorporates prior knowledge, with the difference lying in the tacit or explicit representation of the source of creativity. This could also be related to the contextual or non-contextual source of inspiration. This distinction is investigated in traditional and modern structures of the Shrine of Hazrat-e Ma‘sumeh. Lastly, the ethical value of the deductive and inductive nature of architectural creation is discussed with reference to modern as well as Islamic points of view. It is concluded that there is no ontological difference in traditional or modern thinking regarding creative activity and that the point of departure pertains to the ethical aspects, making either explicit or tacit source of creativity preferable. In this paper, it is shown that from the Islamic stance, explicit precedents are considerably valued over tacit precedents.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله خلاقیت, ارزش, معماری الگویی, حل مسئلۀ معماری, محاکات, صناعت, حرم حضرت معصومه(س)
نویسندگان مقاله مهدی ممتحن |
دانشکده معماری و هنر

عیسی حجت |
دانشکده معماری

مسعود ناری قمی |
دانشکدۀ پسران قم

نشانی اینترنتی https://jias.kashanu.ac.ir/article_111781_9042f477c5bab1506f9c9295b96cc59a.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات