این سایت در حال حاضر پشتیبانی نمی شود و امکان دارد داده های نشریات بروز نباشند
مطالعات معماری ایران، جلد ۶، شماره ۱۱، صفحات ۲۲-۴۱
عنوان فارسی بازخوانی «الگوی فضای میانی» در معماری ایران‌زمین
چکیده فارسی مقاله این نوشته، یکی از الگوهای کهن طراحی و سامان‌دهی فضایی در معماری ایران را بررسی می‌کند که «فضای میانی» نامیده شده و در شماری از ساختمان‌ها با کارکرد آرامگاه و کوشک میانی در باغ‌های کهن ایران پدیدار شده است. در این الگو، یک فضای میانی مانند گنبدخانه در مرکز ساختمان، با ایوان‌هایی در هرسو و فضاهایی در دوسوی ایوان‌ها جای دارند. پرسش این است که این الگو از کجا سرچشمه گرفته است؟ چه ویژگی‌های فضایی مشترکی در نمونه‌ها و مصادیق پرکاربرد آن یافت می‌شود؟ و چه هدف مشترکی در به‌کارگیری این الگو می‌توان پیش کشید؟ هدف نوشته، تبیین ویژگی‌های معمارانۀ این الگو و نشان دادن ظرفیت بالقوه آن در پذیرش کارکردهای گوناگون است. ضرورت این بررسی، توجه به زنجیرۀ پیوستگی الگوهای طراحی معماری، در تاریخ بلند معماری ایران است؛ که مایۀ تشخص و هویت پویای آن بوده است. این مقاله، پژوهشی موردی (case study) دربارۀ یک الگوی طراحی معماری است؛ چون گروه موردمطالعه در آن، شمار اندکی دارد؛ ولی ویژگی‌ها در آن گسترده است. این نوشته با رویکردی تفسیری، بر پایۀ نمونه‌های یافت‌شده از آن الگو، به‌همراه مستندات تاریخی و منابع کتابخانه‌ای، به تحلیل و تبیین می‌پردازد. فرضیۀ نوشته این است که هدف بنیادی در به‌کارگیری الگوی «فضای میانی» در شمار گوناگونی از ساختمان‌ها، توانایی آن در متمرکزساختن چشم و ذهن، و تأکید بر روی یک عنصر میانی در فضای درون است. این عنصر میانی باتوجه‌به کارکرد ساختمان، گاه تختگاه فرمانروا در کاخ، گاه آبنمای میانی در باغ و گاه ضریح مقدس در آرامگاه بوده است. دستاورد نوشته این است که در معماری امروز و فردا، هنگامی که معماران با انگیزه‌ها و کارکردهای مشابهی برخورد می‌کنند، الگوی توانمندی در سامان‌دهی فضایی در اختیار دارند که می‌توانند با به‌کارگیری آن، پیوستگی معماری ایرانی و پویایی آن را پیگیر باشند.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله الگوی فضایی، الگوی سامان‌دهی فضایی، فضای میانی، عنصر میانی، آرامگاه، کوشک میانی باغ،
عنوان انگلیسی Review of the “Central Space Model" in the Iranian Cultural Region
چکیده انگلیسی مقاله This paper explores a basic architectural model regarding spatial organization and planning in Iranian historical architecture, named herein as the “central space model,” which can be found in numerous historical buildings such as tombs and garden pavilions. This paper aims to determine the architectural features of this model and demonstrate its capacity in taking various functions. The necessity of pursuing this study is to signify the continuum of architectural models in the long history of Iranian architecture—that which gives it its unique character and dynamic identity. This research is a case study of an architectural model within a small group but of a broad set of features. The research takes on an interpretive approach based on existing examples, historical documentations and library resources. It is hypothesized that the main goal in using the “central space model” in various buildings has been its power to concentrate the eyes and mind to focus on a central element of the interior space. The mentioned central space with regard to the building's function was either the ruler’s seat in a palace, or the central fountain in a garden or sometimes the sanctuary in a tomb. The results confirm that when facing similar functions and motives, contemporary architects have a powerful model for space organization at hand that, if employed, can ensure the continuity and dynamism of Iranian architecture.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله الگوی فضایی, الگوی سامان‌دهی فضایی, فضای میانی, عنصر میانی, آرامگاه, کوشک میانی باغ
نویسندگان مقاله علی‌محمد رنجبر کرمانی |
دانشکده فنی و مهندسی

امیر ملکی |


نشانی اینترنتی https://jias.kashanu.ac.ir/article_111779_5443bda3247f746636d7270c0b4b24e6.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات