این سایت در حال حاضر پشتیبانی نمی شود و امکان دارد داده های نشریات بروز نباشند
مطالعات معماری ایران، جلد ۶، شماره ۱۲، صفحات ۹۷-۱۱۶
عنوان فارسی گونه‌شناسی خانه‌های تاریخی بافت قدیم شهر مشهد، از اوایل قاجار تا اواخر پهلوی اول
چکیده فارسی مقاله مشهد شهری است با محله‌های تاریخی که روزگاری بسیاری از خانه‌های ارزشمند را در خود جای‌ داده بود، اما به‌واسطۀ تغییر شیوۀ زندگی، طرح‌های توسعه، مهاجرت و تغییرات اقتصادی، بخش وسیعی از بافت ارزشمند شهر در طی زمان دچار تغییر شده است. صرف‌نظر از جنبه‌های مثبت و منفی این تحولات، لزوم معرفی و بازشناسی خانه‌های مشهد به‌عنوان یک شهر تاریخی، امری ضروری و مسجل است. در این نوشتار سعی شده است تا قابلیت گونه‌شناسی ‌‌و دسته‌بندی درخصوص خانه‌های تاریخی شهر مشهد مورد بررسی قرار گیرد. در این مطالعه با بررسی و تدقیق مفاهیم «گونه‌شناسی» و «مسکن» بر اساس اسناد و مدارک، به بررسی تاریخچۀ سکونت و ویژگی‌های بافت و معماری مسکونی گذشتۀ هستۀ تاریخی مشهد اقدام شده است. در ادامه، ویژگی‌های شکلی و جهت‌گیری واحدهای مسکونی متأثر از اقلیم منطقه مورد توجه قرار گرفته و با معرفی تعدادی از خانه‌های تاریخی بر پایۀ دورۀ زمانی ساخت، به بررسی عناصر کالبدی و اجزای آن اقدام شده است. برآیند این مطالعه بیانگر امکان تفکیک و دسته‌بندی خانه‌های تاریخی شهر بر اساس ویژگی شکل و فرم عناصر، مانند سردر، هشتی، دالان، حیاط، ایوان و همچنین بافت، تزیینات نماها و فضاهای داخلی است که به سه دسته شامل دو گونۀ قاجاری (نیمۀ اول و نیمۀ دوم)‌ با معماری درون‌گرا و گونۀ سوم پهلوی اول با فرم برونگرا قابل‌تمایز است که متأثر از شرایط زمانی و تغییرات ناشی از دگرگونی الگوی معماری ایران، تحت تأثیر معماری غرب و تحول در ساختارهای اجتماعی‌فرهنگی جامعۀ ایرانی در این دوران می‌توان برشمرد.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله گونه‌شناسی مسکن، خانه‌های مشهد، دورۀ قاجار، دورۀ پهلوی، شهر تاریخی،
عنوان انگلیسی Typology of Historical Houses in the Old City Fabric of Mashhad, From the Early Qajar to the Late Pahlavi I Era
چکیده انگلیسی مقاله Mashhad is a city with many historical neighborhoods which were once home to some valuable houses. However, change of lifestyle, development plans, migration and economic changes modified a great part of the valuable urban fabric. The introduction and recognition of houses in Mashhad as a historical city is both essential and important aside from the positive or negative effects of these changes. In this article, it is attempted to explore the possibility of typological categorization of Mashhad's historical houses. The concepts of "typology" and "housing" were examined and reviewed based on documents, upon which the residential history and architectural features of the residential fabric of the city’s historical core were studied. Furthermore, formal characteristics and orientations of residential units influenced by climatic conditions were considered, and a number of historical houses were examined based on their time of construction, their physical elements, and architectural components. The results of this study enable the distinction and categorization of historical houses based on their formal features, for example, the form of the entrance portal, vestibule, hallway, courtyard, and iwan, or the mode of interior and exterior facade decorations. The three residential types include two Qajar-era types (first-half and second-half) with an introvert architecture, and a third type of the Pahlavi I era with an extrovert architecture. These types are expressive of their time conditions and transformations of Iranian architectural paradigms under influence of Western architecture, as well as socio-cultural transformations in the Iranian society.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله گونه‌شناسی مسکن, خانه‌های مشهد, دورۀ قاجار, دورۀ پهلوی, شهر تاریخی
نویسندگان مقاله مرتضی فرح بخش |
دانشگاه سمنان

پیروز حناچی |
دانشگاه تهران

معصومه غنایی |
دانشگاه هنر

نشانی اینترنتی https://jias.kashanu.ac.ir/article_111794_b7498063f39ed71c7a34f52d4c5951ce.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات