این سایت در حال حاضر پشتیبانی نمی شود و امکان دارد داده های نشریات بروز نباشند
مطالعات معماری ایران، جلد ۶، شماره ۱۲، صفحات ۴۱-۶۵
عنوان فارسی «بهشت ثانی» و «کوچۀ آراسته از خرمی»، شکل و جایگاه خیابان‌(ها) در جعفرآباد و قزوین صفوی
چکیده فارسی مقاله زمانی که قزوین به‌عنوان پایتخت شاه‌طهماسب انتخاب شد، دولتخانه و مجموعه‌ای از باغ‌ها، در اراضی موسوم به زنگی‌آباد ساخته شدند. با تخریب بخش وسیعی از مجموعۀ صفوی قزوین، آثار ناچیزی از آن باقی مانده است. این آثار ناچیز و منابع دیگر همواره دست‌مایه قرار گرفته‌اند تا شکل شهر و طرح دولتخانه و باغ‌های مجاور آن آشکار شود. با وجود این، به نظر می‌رسد اطلاعات موجود برای فهم طرح شهر صفوی و خصوصیات اجزای مهم آن همچون خیابان کافی نیستند و شکل، طرح و خصوصیات خیابان صفوی به‌اندازۀ کافی مطالعه نشده است. این مقاله به‌دنبال یافتن موقعیت و خصوصیات خیابان یا خیابان‌های دارالسلطنۀ قزوین است. شاعر دربار، عبدی‌بیگ شیرازی به دستور شاه، دارالسلطنه و از جمله باغ سعادت، کاخ‌ها و برخی خیابان‌ها و میدان‌ها را توصیف کرده است. این توصیفات، سندی مهم برای فهم فضاهای شهر جدیدی است که در زمان طهماسب در شمال قزوین ساخته شد. برخی از جهانگردانی که به قزوین رفته‌اند، مشاهدات خود را از دربار صفوی در بخش‌هایی از دست‌نوشته‌ها و ترسیم‌های خود شرح داده‌اند. از میان آن‌ها پیترو دلاواله، دن گارسیا فیگوئروا و انگلبرت کمپفر بیشتر از دیگران، اطلاعاتی دربارۀ دارالسلطنۀ قزوین ارائه کرده‌اند. در این مقاله که روشی تفسیری و توصیفی تاریخی دارد، ابتدا شرح عبدی‌بیگ از خیابان‌های مجموعه مطالعه ‌شده است. با شناخت فضاهای توصیف‌شده در شعر و تطبیق ویژگی‌های آن‌ها با ترسیم‌های کمپفر و نوشته‌های دلاواله و فیگوئروا، موجودیت و موقعیت خیابان یا خیابان‌ها و ارتباط آن‌ها با یکدیگر در بستر شهر قابل فهم است. بر این اساس به‌جز خیابان شمالی جنوبی و خصوصی درون باغ اطراف ارشی‌خانه و سایر خیابان‌های درون باغ‌ها، دو خیابان در بیرون باغ‌های خصوصی قابل شناسایی است: نخست، خیابانی نیمه‌عمومی که میان سردر عالی‌قاپو و سردر باغ اطراف ارشی‌خانه قرار دارد و دوم، خیابانی که سردر عالی‌قاپو را به شهر قزوین متصل می‌کند و انتهای جنوبی آن نزدیک جلوخان مسجد جامع بوده است.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله شاه طهماسب، عبدی‌بیگ شیرازی، قزوین، دارالسلطنۀ صفوی، باغ سعادت‌آباد، خیابان،
عنوان انگلیسی “Bihisht-i Thānī” and “KÅ«cheh-yi Ārāsteh az Khurramī”,Location and Layout of Avenue(s) in Jafar-ābād and Safavid Qazvin
چکیده انگلیسی مقاله When Qazvin was chosen as the capital of Shah Tahmasb, governmental quarters were set up there in a garden complex in an area called Zangī-ābād. Following the destruction of a large part of Safavid Qazvin, little remains of those quarters. What remains along with other resources have always been used in order to restore the layout of the city and the plan of the governmental complex and its adjacent gardens. However, it seems that the information available to restore the plan of the Safavid city and the characteristics of its important components such as the avenues are insufficient. This article seeks to find out about the location and characteristics of the avenue(s) of the dār al-saltana (seat of the kingdom) of Qazvin. Upon the order of the king, ‘Abdi Bayg Shīrāzī, the court poet, has described the dār al-saltana including the Saʿādat garden, the palaces, avenues, and squares, in a poet. These descriptions are an important document for understanding the spaces of the new city that was built at the time of Shah Tahmasb in the northern part of Qazvin. Some Europeans who visited Qazvin have also described and depicted their observations of the Safavid royal complex in their manuscripts and drawings. Among them, Pietro Della Valle, Don García de Silva Figueroa, and Engelbert Kaempfer have provided considerable information about Qazvin’s royal complex. With an interpretive and historical-descriptive research method, ‘Abdi Bayg's description of the avenues was studied first. By identifying the spaces described in the poems and comparing their features to Kaempfer’s drawings and writings of Della Valle and Figueroa, the existence and location of the avenue(s) and their interconnections is understandable in the context of the city. Conclusively, besides the north-south, private avenue inside the garden surrounding the Urushi-Khāneh and other internal avenues, two avenues can be identified outside the private gardens: first, a semi-public avenue that connected the Ālī Qāpū gate to the entrance portal of the Urushi-Khāneh garden; and second, an avenue that connected the Ālī Qāpū gate to the city of Qazvin, reaching at its southern end to the forecourt of the Jame‘ Mosque.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله شاه طهماسب, عبدی‌بیگ شیرازی, قزوین, دارالسلطنۀ صفوی, باغ سعادت‌آباد, خیابان
نویسندگان مقاله حمیدرضا جیحانی |
دانشگاه کاشان

فاطمه رجبی |
دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز

نشانی اینترنتی https://jias.kashanu.ac.ir/article_111791_f16f64dba1c596ffef04c08afa71e121.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات